Haptonomie

Goed contact draagt bij aan een zinvol (samen)leven

Haptonomie

Haptonomie gaat in wezen over contact en wat goed contact bijdraagt aan een zinvol (samen)leven. Con-tact betekent letterlijk samen-voelen. Aanraken is de meest pure en directe vorm van contact.

Als een mens goed-affectief wordt aangeraakt komt hij tot zichzelf en kan hij zich openen naar anderen en naar zijn leefwereld.
Haptonomie bestudeert op fenomenologische wijze het voelen en het verband met het gevoelsleven, in contact zijn met onszelf en de wereld, ons staan in het leven en in relaties, verbondenheid, liefde, verantwoordelijkheid en hoe dit alles tastbaar (te maken) is. In onze cultuur wordt dit voelen vaak ondergeschikt gemaakt aan het denken. In de haptonomie wordt het lichaam gezien als ‘drager’ van gevoelens en heeft bij wijze van spreken een geheugen voor gevoelservaringen. Deze ervaringen zijn in het lichaam terug te vinden. Bijvoorbeeld door blokkades in bewegingspatronen, remmingen in de expressie van gevoelens en ingehouden gebaren. Dit vermindert ook het vermogen tot het aangaan en beleven van contact.

De betekenis van het aanraken

In de Haptonomie speelt de affectieve aanraking een grote rol. De grondlegger Frans Veldman noemt de haptonomie zelfs ‘de wetenschap van de affectiviteit’. We weten allemaal dat door een kind te knuffelen en aan te raken de basis gelegd wordt voor een goede emotionele ontwikkeling. Helaas raken we elkaar als volwassenen nog maar zelden op een vanzelfsprekende en vertrouwde manier aan. In onze samenleving is lichamelijk contact bijna alleen toegestaan in de privé sfeer. Of wanneer het aanraken een duidelijke functie heeft (bijvoorbeeld binnen verzorgende beroepen). Vaak heeft het aanraken dan een technisch karakter gekregen en wordt het niet meer beleefd als een persoonlijk en emotioneel geladen contact. Terwijl aanraken een heel natuurlijke en basale manier van menselijk contact is.

Haptonomie neemt de persoonlijke en subjectieve betekenis van ons lichaam en van aanraken serieus. Zij erkent bovendien de positieve invloed die het aanraken op ons gevoelsleven heeft.

Lichamelijke klachten

Lichamelijke klachten kunnen aanleiding zijn om naar een fysiotherapeut te gaan. De klacht heeft vaak betrekking op pijn en een minder goed kunnen bewegen. Het lichaam voelt niet zoals anders en beweegt niet zoals anders. Willen en kunnen gaan niet meer samen op. Het lichaam protesteert. Er ontstaan (pijn-)klachten. U zit dan letterlijk niet meer lekker in uw vel. Lichamelijke klachten staan echter bijna nooit op zichzelf. Er kunnen andere zaken meespelen.

Lichamelijkheid

Emoties en spanningen hebben een direct gevolg op het lichaam. Het lichaam wordt beschouwd als drager van gevoelens en heeft een geheugen voor gevoelservaringen. Deze ervaringen zijn in het lichaam terug te vinden. Bijvoorbeeld in belemmeringen van het bewegen (stram, niet soepel, snel verkrampen en dergelijke), remmingen in de gevoelsbewegingen en houdingen (niet uzelf durven zijn). Een protest van het lichaam kan aanleiding zijn voor gevoelens van onbehagen, angst, verdriet, en frustratie. Als er geen acht geslagen wordt op de signalen van het lichaam en er dus niet wordt geluisterd naar het gevoel, kan dit leiden tot gevoelens van onvrede of lichamelijke klachten. Haptonomie is er op gericht op het leren herkennen van deze signalen.

Fysiotherapie op haptonomische basis

De aanraking, als meest directe vorm van contact, speelt een belangrijke rol in de therapie. Het is een wijze om datgene wat voelbaar is, voelbaar te maken. Het letterlijk aan den lijve ervaren geeft inzicht in hoe de cliënt in het leven staat. Er is veel aandacht voor de signalen die het lichaam afgeeft. Zo kan er een licht geworpen worden op (de betekenis van) de lichamelijke klachten. Er wordt bewust gemaakt hoe er met druk en spanning wordt omgegaan.

Daarnaast richt de haptonomie zich op het bepalen van de eigen ruimte en het stellen van de grenzen. De fysiotherapie o.b.v. haptonomie helpt de cliënt aldus te luisteren naar het eigen lichaam en naar de eigen gevoelens.

Indicaties

Er zijn bepaalde klachten of problemen waar haptonomie een goede ingang voor kan zijn:

  • Klachten met een mogelijk psychosomatische oorzaak (chronische spierpijnen, chronische gewrichtspijnen, hyperventilatie, hoofdpijnklachten, slapeloosheid)
  • Een verminderd herstelvermogen van het lichaam; klachten die niet over willen gaan
  • Overbelastingsklachten, zoals b.v. RSI
  • Gevoelens van stress, onrust en overspannenheid

Onze haptonoom: Cees Kok

 

Wij zijn aangesloten bij